Ο κίνδυνος μιας καταστροφικής σύγκρουσης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση επανέρχεται στο προσκήνιο, περισσότερα από 40 χρόνια μετά το δραματικό 1983, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times. Ενώ ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποιεί ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι έτοιμη για ενδεχόμενη ρωσική επίθεση μέσα στην επόμενη πενταετία, η απουσία ψυχροπολεμικών δικλίδων ασφαλείας αυξάνει δραματικά το ρίσκο ενός μοιραίου λάθους.
Τα διδάγματα του 1983: Όταν ο κόσμος έφτασε στο χείλος της αβύσσου
Το 1983 αποτέλεσε μία από τις πιο επικίνδυνες χρονιές της σύγχρονης ιστορίας, αποδεικνύοντας πόσο εύκολα η καχυποψία μπορεί να οδηγήσει σε όλεθρο:
• Ο συναγερμός του Σεπτεμβρίου: Σοβιετικά συστήματα κατέγραψαν λανθασμένα εκτόξευση αμερικανικών βαλλιστικών πυραύλων. Ο κόσμος σώθηκε μόνο χάρη στην ψύχραιμη απόφαση ενός Σοβιετικού αξιωματικού να αποδώσει την ένδειξη σε τεχνικό σφάλμα, αποτρέποντας την πυρηνική αντεπίθεση.
• Η άσκηση «Able Archer» (Νοέμβριος 1983): Η Μόσχα εξέλαβε τη στρατιωτική άσκηση του ΝΑΤΟ ως προκάλυμμα για πραγματική επίθεση εναντίον της, φέρνοντας τις δύο υπερδυνάμεις σε απόσταση αναπνοής από τον πυρηνικό πόλεμο.
Οι 3 άξονες της ευρωπαϊκής άμυνας και το κρίσιμο κενό
Σήμερα, η Μόσχα θεωρεί ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ συμμετέχουν ουσιαστικά στον πόλεμο στην Ουκρανία. Απέναντι σε αυτή την απειλή, η ευρωπαϊκή απάντηση στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
1. Στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Ουκρανίας.
2. Αύξηση των αμυντικών δαπανών για την κάλυψη χρόνιων εξοπλιστικών ελλείψεων.
3. Ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε υβριδικές απειλές και επιθέσεις σε «γκρίζες ζώνες».
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι Financial Times, οι εξοπλισμοί από μόνοι τους δεν αρκούν για να εξαλείψουν τον κίνδυνο ανάφλεξης.
Γιατί η σημερινή συγκυρία είναι πιο επικίνδυνη από τον Ψυχρό Πόλεμο
Η πραγματική αποτροπή δεν βασίζεται μόνο στη στρατιωτική ισχύ, αλλά και στους μηχανισμούς αποφυγής του πολέμου. Σήμερα, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ καλούνται να αντιμετωπίσουν τρία επικίνδυνα κενά σε σχέση με την εποχή του Ψυχρού Πολέμου:
• Κατάρρευση συμφωνιών: Οι συνθήκες ελέγχου των εξοπλισμών έχουν καταργηθεί ή αδρανοποιηθεί.
• Απουσία επικοινωνίας: Οι ανοιχτοί δίαυλοι πολιτικής και στρατιωτικής επικοινωνίας («κόκκινα τηλέφωνα») ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση είναι εξαιρετικά περιορισμένοι και αναποτελεσματικοί.
• Έλλειψη πρωτοκόλλων αποκλιμάκωσης: Η αμοιβαία κατανόηση των «κόκκινων γραμμών» έχει υποχωρήσει, αφήνοντας τη διεθνή κοινότητα εκτεθειμένη σε περίπτωση ενός απρόοπτου περιστατικού.